Doğal Kaynaklı Boyar Maddelerle (Kök boya (Rubia tinctorum L.), Zerdeçal (Curcuma longa) ve Ceviz kabuğu (Juglans regia)) Pamuklu Kumaşların Boyanması ve Kapsül Koleksiyon Uygulamaları
Author :
Abstract
İnsanlık tarihinin en eski tekstil renklendirme yöntemlerinden biri olan doğal boyamacılık, yüzyıllar boyunca farklı coğrafyalarda uygulanmış ve kültürel bir mirasa dönüşmüştür. Özellikle Türk kültüründe ve geleneksel sanatlarında bitkisel boyamacılık önemli bir yer teşkil etmektedir. Günümüzde artan çevresel duyarlılıkla birlikte bu geleneksel yöntemler yeniden değer kazanmaya başlamıştır. Bu çalışmada Kök boya (Rubia tinctorum L.), Zerdeçal (Curcuma longa) ve Ceviz kabuğu (Juglans regia) kullanılarak doğal kaynaklardan elde edilen boyar maddelerle %100 pamuklu kumaşların boyanabilirliği incelenmiştir. Bu kapsamda her boyarmaddeden beş ayrı deneysel boyama işlemi gerçekleştirilmiştir. Doğal boyamacılıkta yaygın olarak kullanılan mordan maddelerinden ise şap [KAl(SO₄)₂12H₂O], demir sülfat (FeSO₄·7H₂O), ve bakır sülfat (CuSO₄·5H₂O)’ın renk tonu ve tutunma gücü üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Deneysel çalışmalar kapsamında farklı süre, sıcaklık, mordan türü ve boya oranları farklı reçetelerle denenmiş; elde edilen renk varyasyonları görsel ve teknik olarak analiz edilmiştir. Boyama sonuçlarına göre mordan türü hem elde edilen renk tonlarını hem de boyanın kalıcılığını doğrudan etkilediği saptanmıştır. Bu çerçevede elde edilen ve kalıcılığı en yüksek olarak seçilen renklerden tasarıma yönelik bir koleksiyon geliştirilmiştir. Çalışmanın sonunda, deneysel uygulamalardan yola çıkılarak tasarımda kullanılacak %100 pamuklu kumaşlara boyama işlemleri yapılmıştır. Bu çerçevede doğal boyamacılığa dayalı özgün bir tekstil koleksiyonu oluşturulmuştur. Bu araştırma aynı zamanda sürdürülebilir tekstil üretimi açısından doğal boyar maddelerin potansiyelini ortaya koymayı hedeflemektedir.
Keywords
Abstract
Natural dyeing, one of the oldest textile coloring methods in human history, has been practiced in various geographies for centuries and has become a cultural heritage. Plant-based dyeing holds a significant place, particularly in Turkish culture and traditional arts. With increasing environmental awareness, these traditional methods have begun to regain value. This study investigated the dyeability of 100% cotton fabrics with dyes obtained from natural sources, using madder (Rubia tinctorum L.), turmeric (Curcuma longa), and walnut shell (Juglans regia). Five separate experimental dyeing processes were conducted for each dye. The effects of Alum [KAl(SO₄)₂12H₂O], Iron sulfate (FeSO₄·7H₂O), and Copper sulfate (CuSO₄·5H₂O), which are mordants commonly used in natural dyeing, on color tone and adhesion were evaluated. As part of the experimental studies, different recipes were tested for different times, temperatures, mordant types, and dye ratios, and the resulting color variations were analyzed visually and technically. The dyeing results revealed that the type of mordant directly impacted both the resulting color tones and the dye's permanence. A design-oriented collection was developed from the colors selected for this purpose and selected for their highest permanence. At the end of the study, dyeing processes were performed on 100% cotton fabrics to be used in the design, based on experimental applications. This framework created a unique textile collection based on natural dyeing. This research also aims to demonstrate the potential of natural dyes for sustainable textile production.
