Author :
Abstract
Âşıklık geleneği, Türk milletinin tarihsel birikimini, kültürel değerlerini ve kolektif kimliğini kuşaktan kuşağa aktaran önemli bir halk edebiyatı alanıdır. Bu gelenek içerisinde yetişen halk şairleri, bireysel duyguların yanı sıra toplumsal ve millî değerleri de şiir diliyle ifade etmişlerdir. Bu çalışmada, Sivaslı halk şairi Bayrak Ana’nın (Fatma Umar) şiirlerinde yer alan bayrak, vatan ve millet temalarının hangi bağlamlarda ele alındığı ve bu temaların şairin şiir dilinde nasıl yapılandırıldığı incelenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden metin incelemesi ve tematik analiz yaklaşımıyla yürütülmüştür. Bayrak Ana’nın yayımlanmış şiir kitaplarında yer alan ve millî temaları doğrudan ya da dolaylı biçimde içeren şiirler örneklem olarak belirlenmiş; bu şiirler içerik ve bağlam açısından değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, Bayrak Ana’nın şiirlerinde vatan kavramının yalnızca coğrafi bir alan olarak değil, şehitlik ve fedakârlıkla kutsallaşan tarihsel bir değer olarak ele alındığı görülmüştür. Millet kavramı, bireysel kimliklerin ötesinde, ortak geçmiş ve kader bilinci etrafında şekillenen kolektif bir yapı olarak sunulmuş; bayrak ise vatan ve milletle bütünleşmiş kutsal bir sembol olarak idealize edilmiştir. Ayrıca çalışmada, Bayrak Ana’nın şiirlerinde Türk tarihine, destanî unsurlara ve tarihî şahsiyetlere yapılan göndermeler aracılığıyla millî kimliğin şiirsel düzlemde yeniden inşa edildiği tespit edilmiştir. Kadın bir halk şairi olarak Bayrak Ana’nın millî temaları bilinçli ve süreklilik arz eden bir söylemle işlemesi, onu çağdaş âşıklık geleneği içerisinde özgün bir konuma taşımaktadır. Bu yönüyle çalışma, hem Bayrak Ana üzerine yapılan sınırlı sayıdaki araştırmalara katkı sunmakta hem de kadın halk şairlerinin millî kimlik inşasındaki rolünü ortaya koyması bakımından literatüre yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır.
Keywords
Abstract
The tradition of minstrelsy (âşıklık) constitutes one of the most significant fields of Turkish folk literature through which historical experience, cultural values, and collective identity are transmitted from generation to generation. Folk poets raised within this tradition have expressed not only individual emotions but also social and national values through poetic discourse. This study examines how the themes of flag, homeland, and nation are addressed in the poems of Bayrak Ana (Fatma Umar), a folk poet from Sivas, and how these themes are structured within her poetic language. The study is based on qualitative research methods, employing text analysis and thematic analysis approaches. Poems containing national themes, either directly or indirectly, were selected from Bayrak Ana’s published poetry books and analyzed in terms of content and contextual meaning. The findings reveal that the concept of homeland in Bayrak Ana’s poetry is not merely portrayed as a geographical space but is constructed as a sacred value sanctified through martyrdom and sacrifice. The concept of nation is presented as a collective entity shaped by a shared historical background, cultural continuity, and a common sense of destiny, rather than as a sum of individual identities. The flag, on the other hand, is idealized as a sacred symbol inseparably associated with homeland and nation. Furthermore, the study demonstrates that national identity is poetically reconstructed through references to Turkish history, epic narratives, and historical figures. As a female folk poet, Bayrak Ana’s consistent and conscious use of national themes positions her as a distinctive figure within contemporary minstrelsy tradition. In this respect, the study contributes to the limited body of research on Bayrak Ana and offers a new perspective on the role of female folk poets in the construction of national identity in Turkish folk poetry.
