2024 Maarif Modeli 9. Sınıf DKAB Kitaplarındaki Soruların Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre İncelenmesi
Author :
Abstract
Bu araştırma, 2024 yılında uygulamaya konulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli çerçevesinde güncellenen 9. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi ders kitabındaki soruların bilişsel düzeylerini, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi'ne göre incelemeyi amaçlamaktadır. Doküman analizi yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada toplam 370 soru analiz edilmiştir.
Elde edilen bulgular, soruların en yoğun olarak "değerlendirme" ve "anlama" basamaklarında toplandığını göstermiştir. Buna karşılık, "çözümleme" (analiz) ve özellikle "yaratma" (sentez) basamaklarındaki soru sayısının oldukça sınırlı kaldığı tespit edilmiştir. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinin yapısı gereği yoruma ve kişisel görüş bildirmeye açık olması, öğrencilerin değer yargılarını ve eleştirel bakış açılarını ölçen "değerlendirme" sorularının ağırlık kazanmasının muhtemel bir nedeni olarak görülmektedir.
Soruların genel dağılımına bakıldığında ise, alt düzey bilişsel becerileri (hatırlama, anlama, uygulama) ölçen soruların toplamın yaklaşık %61'ini oluşturduğu görülmüştür. Üst düzey becerileri (analiz, değerlendirme, yaratma) içeren soruların oranı ise %39 olarak belirlenmiştir. Bu oranlar, kitaptaki soruların büyük ölçüde alt düzeyde kaldığını ortaya koymaktadır.
Sonuç olarak bu çalışma Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin önemle vurguladığı eleştirel ve yaratıcı düşünme gibi üst düzey becerilerin gelişimini destekleme hedefi ile mevcut ders kitabı sorularının dağılımı arasında tam bir uyum olmadığına işaret etmektedir. Araştırma, bu hedeflere daha etkin bir şekilde ulaşılabilmesi için, özellikle analiz ve yaratma basamaklarını daha fazla içerecek şekilde soruların bilişsel düzey açısından yeniden dengelenmesi ve gözden geçirilmesi gerektiğini önermektedir. Böylece öğrencilerin, bilgiyi pasif bir şekilde alan değil, onu aktif olarak işleyip yeni çıkarımlar yapabilen bireyler olarak yetişmeleri daha güçlü bir şekilde teşvik edilebilir.
Keywords
Abstract
This research aims to examine the cognitive levels of the questions in the updated 9th-grade Religious Culture and Ethics (DKAB) textbook within the framework of the Türkiye Century Education Model implemented in 2024, according to the Revised Bloom's Taxonomy. A total of 370 questions were analyzed in the study, which was conducted using the document analysis method.
The findings indicate that the questions are most concentrated in the "evaluating" and "understanding" levels. In contrast, the number of questions at the "analyzing" and especially "creating" levels was found to be quite limited. Given the nature of the Religious Culture and Ethics course, which is open to interpretation and personal opinion, the prevalence of "evaluating" questions—which assess students' value judgments and critical perspectives—can be interpreted as a probable reason for this distribution.
Looking at the overall distribution, it was observed that questions measuring lower-order cognitive skills (remembering, understanding, applying) constitute approximately 61% of the total. The proportion of questions involving higher-order skills (analyzing, evaluating, creating) was determined to be 39%. These percentages reveal that the majority of the textbook questions remain at a lower cognitive level.
In conclusion, this study suggests that there is not a complete alignment between the objectives of the Türkiye Century Education Model—which strongly emphasizes the development of higher-order skills such as critical and creative thinking—and the current distribution of questions in the textbook. The research recommends that, to achieve these goals more effectively, the cognitive levels of the questions should be rebalanced and revised to include more items at the analyzing and creating levels. This would more strongly encourage students to become individuals who actively process knowledge and draw new inferences, rather than passively receiving information.
