Hafızaya Yardımcı Anımsatıcı Bir Araç Olarak Hatıra Fotoğrafları: Black Mirror Dizisi 7. Sezonun “Eulogy” İsimli 5. Bölümünün Analizi
Author :
Abstract
İnsanın en değerli varlığı hatıralarıdır. Kişinin kendisini ve çevresini tanımlamasında, bireysel kimliğini inşa etmesinde ve sürdürmesinde, dünya ile etkileşim, geçmişle bağ kurmasında ve geleceğe yönelik beklentiler oluşturmasında hafızanın ve anıların vazgeçilmez bir rolü bulunmaktadır. Hatırlamanın özünün çağrışımlar oluşturmaktadır ve anıların korunması, güçlendirilmesi ya da unutulmaması için birçok yöntem bulunmaktadır. Hatıra fotoğrafları anıların çağrışım yoluyla geri getirilmesinde, konumlandırıldıkları yerleri işaret etmesinde ve bellekte kalıcı bir yer edinmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda geçmişte deneyim anında ya da sürecinde fark edilemeyen unsurları görebilme imkânı sağlamaktadır. Teknolojinin insan yaşamına olan etkilerini Black Mirror dizisinin yedinci sezonun “Eulogy” isimli beşinci bölümü, geçmişi anımsamaya yardımcı ve deneyimler sürecinde fark edilemeyen şeyleri gösterme gücüne sahip bir araç olarak hatıra fotoğraflarını konu edinmektedir. Bölüm olası bir gelecekte hatıra fotoğraflarını sanal olarak içlerinde dolaşılabilecek bir şekilde üç boyutlu canlandırabilen yapay zekâ araçlarının cenaze törenlerindeki anma ritüellerine nasıl dâhil edilebileceğini ve bu teknolojinin de hafıza ve duyguları üzerinde nasıl etkiler oluşturabileceğini sorgulamaktadır. Bu makale ilgili bölüm bağlamında, kişisel-otobiyografik-kolektif hafıza ile yapay zekâ teknolojisi arasındaki ilişkiler üzerinden, anımsamaya, kimlik oluşturmaya, intikam almaya ve kanıt sunmaya yardım eden araçlar olarak hatıra fotoğraflarını incelemeyi amaçlamaktadır. Makalede nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. İlgili bölüm tematik ve betimsel anlatı analizi yöntemiyle; Peirce’ın, Barthes’ın, Krauss’ın ve Batchen’in “indeks”, Benjamin’in ise “optik bilinçdışı” kavramları eşliğinde çözümlenmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak bölümün başkarakteri, birer sıçrama tahtası işlevi gören hatıra fotoğrafları aracılığıyla geçmiş deneyimleriyle ilişkili görüntülerini, düşüncelerini, duygularını açığa çıkartabilmiş ve anılarıyla hesaplaşabilmiştir. Deneyim sürecinde farkında olmadığı ama hatıra fotoğrafları sayesinde idrak ettiği birçok şey onun geçmişine bakışını tamamen değiştirmiştir. Bölüm, hatıra fotoğraflarının olası yapay zekâ teknolojileri ile birlikte albümlerden, kutulardan ya da sonsuza kadar siber uzayda saklanan veriler olmaktan çıkartılarak oldukları hallerinden çok daha değerli birer araç haline dönüştürülebileceğini, beklenmedik faydalar sağlayabileceğini ve bir tür iyileştirici terapi haline getirilebileceğini öngörmektedir.
Keywords
Abstract
A person’s most valuable asset is their memories. Memory and memories play an indispensable role in defining oneself and one’s surroundings, in constructing and maintaining one’s individual identity, in interacting with the world, in connecting with the past, and in forming expectations for the future. The essence of remembering is creating associations, and there are many methods for preserving, strengthening, or preventing memories from being forgotten. Photographs play an important role in bringing back memories through association, marking the places where they are located, and securing a permanent place in the memory. At the same time, they provide the opportunity to see elements that were not noticed at the moment or during the process of the past experience. The fifth episode of the seventh season of the Black Mirror series, titled “Eulogy,” which explores the effects of technology on human life, focuses on personal photographs as a tool that helps to remember the past and has the power to reveal things that were not noticed during the experience. The episode questions how artificial intelligence tools that can bring personal photographs to life in three dimensions in a way that allows people to virtually walk through them could be incorporated into memorial rituals at funerals in a possible future, and how this technology could affect memory and emotions. This article aims to examine personal photographs as tools that aid in recollection, identity formation, revenge, and evidence presentation, focusing on the relationship between personal-autobiographical-collective memory and artificial intelligence technology within the relevant section. A qualitative research method was used in the article. The relevant section was analyzed using thematic and descriptive narrative analysis methods, accompanied by the concepts of “index” by Peirce, Barthes, Krauss, and Batchen, and “optical unconscious” by Benjamin. As a result, the protagonist of the section was able to reveal images, thoughts, and feelings related to past experiences and come to terms with his memories through personal photographs, which served as a springboard. Many things he was unaware of during the experience but realized thanks to the personal photographs completely changed his view of the past. The episode suggests that personal photographs, combined with potential artificial intelligence technologies, can be transformed from albums, boxes, or data stored forever in cyberspace into much more valuable tools, providing unexpected benefits and becoming a kind of therapeutic remedy.
