Türkiye’de Çocuk Haklarının Normatif Çerçevesi: Çocuk Haklarına Dair Sözleşme ve Ulusal Mevzuatın Karşılaştırılması
Author :
Abstract
Bu çalışmanın amacı, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin (ÇHS) çocuklara tanıdığı haklar ile Türkiye Cumhuriyeti’nde yürürlükte bulunan temel mevzuat arasındaki uyumu incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Bu kapsamda ÇHS’nin çocuk haklarına ilişkin devlet yükümlülüklerini düzenleyen 1–40. maddeleri, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile çocuk, aile, eğitim, sağlık, sosyal hizmet, çalışma hayatı, basın-yayın ve ceza adalet sistemine ilişkin başlıca kanunlar çerçevesinde karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. İnceleme sürecinde her bir sözleşme maddesi bakımından ulusal mevzuatta doğrudan düzenleme, dolaylı düzenleme veya düzenleme boşluğu bulunup bulunmadığı analiz edilmiştir. Bulgular, Türkiye’de çocuk haklarına ilişkin normatif çerçevenin büyük ölçüde ÇHS ile uyumlu olduğunu; ancak çocuk haklarına ilişkin düzenlemelerin farklı kanunlar içerisinde dağınık biçimde yer almasının bütüncül bir değerlendirmeyi ve uygulama birliğini zorlaştırdığını göstermektedir. Çalışma sonucunda, çocuk haklarına ilişkin mevzuatın daha sistematik bir yapı içerisinde ele alınması ve uygulayıcıların çocuk hakları alanındaki bilgi ve yetkinliklerinin güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.
Keywords
Abstract
The aim of this study is to examine the consistency between the rights granted to children under the United Nations Convention on the Rights of the Child (CRC) and the legislation in force in the Republic of Türkiye. The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research techniques. Within this scope, Articles 1–40 of the CRC, which regulate state obligations regarding children’s rights, were comparatively analyzed alongside the Constitution of the Republic of Türkiye and major statutes concerning child welfare, family law, education, health, social services, labour, media, and the criminal justice system. For each article of the Convention, the presence of a direct regulation, indirect regulation, or a regulatory gap in national legislation was assessed. The findings indicate that the normative framework governing children’s rights in Türkiye is largely consistent with the CRC; however, the fragmented nature of child-related provisions across multiple laws complicates a holistic evaluation and uniform implementation. The study concludes that a more systematic legislative framework and the strengthening of practitioner capacity are essential to ensure the effective realization of children’s rights in line with the CRC.
