Kahramanmaraş ve Çevre İllerinde Yer Alan Dokumalarda Görülen Aile Temalı Motifler Üzerine Bilimsel Bir İnceleme
Author :
Abstract
Dokuma, insanlık tarihinin en eski ve önemli sanatlarından biridir. İnsanın temel ihtiyaçlarından olan barınma ve giyinme ihtiyacı dokumacılığın ortaya çıkışındaki en büyük etken olmuştur. Arkeolojik bulgular dokumacılığın kökenlerinin binlerce yıl öncesine dayandığını göstermektedir. Bu dönemlerde dokumalar genellikle basit el tezgahlarında bitkisel lifler (keten, pamuk) ve hayvan yünleri kullanılarak yapılıyordu. Orta Çağ’da dokuma sanatı farklı coğrafyalarda kendi kimliğini kazanmaya devam etmiştir. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde dokumacılık en parlak dönemlerinden birini yaşamıştır. Dokuma tarihindeki en büyük dönüm noktalarından biri sanayi devrimidir. Dokumacılık hem geleneksel el sanatları hem de endüstriyel üretimde önemli bir yer tutmaktadır. Geleneksel dokumalardaki aile temalı motifler hem süsleme hem de bir kültürün aile yapısını, inançlarını ve değerlerini gelecek kuşaklara aktarmada bir iletişim aracıdır. Bu motifler geçmiş ile bugün arasında sembolik bir köprü kurmaktadır ve dokuma ürünlerine anlam katarken aynı zamanda aile bütünlüğünün önemini de hatırlatmaktadır. Bu makale Türk dokuma sanatının zengin sembolik dünyasında aile temalı motiflerin yerini ve önemini bilimsel bir bakış açısıyla incelemektedir. Özellikle Kahramanmaraş ve çevre iller olan Adıyaman, Gaziantep, Hatay, Kayseri ve Sivas’ta yer alan dokumalarda görülen bu motifler kültürel süreklilik, yaşam döngüsü, sevgi, bağlılık, üretkenlik ve korunma gibi temel insani değerleri yansıtmaktadır. Makale, literatürde yer alan kaynaklardan elde edilen veriler ışığında her bir motifin anlamını, görsel özelliklerini ve aile kavramıyla olan ilişkisini detaylı bir şekilde analiz ederek bölgesel farklılıkları ve ortak kültürel bağlılıkları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.
Keywords
Abstract
Weaving is one of the oldest and most important arts in human history. The basic human needs of shelter and clothing were the biggest factors in the emergence of weaving. Archaeological findings show that the origins of weaving date back thousands of years. During these periods, textiles were generally made on simple hand looms using plant fibers (linen, cotton) and animal wool. In the Middle Ages, the art of weaving continued to develop its own identity in different geographical regions. Weaving experienced one of its most glorious periods during the Seljuk and Ottoman eras. One of the biggest turning points in the history of weaving is the industrial revolution. Weaving holds an important place in both traditional handicrafts and industrial production. Family-themed motifs in traditional textiles serve both as decoration and as a means of communication in transmitting a culture’s family structure, beliefs, and values to future generations. These motifs build a symbolic bridge between the past and the present, adding meaning to woven products while also reminding us of the importance of family unity. This article examines the place and importance of family-themed motifs in the rich symbolic world of Turkish weaving art from a scientific perspective. These motifs, particularly found in textiles from Kahramanmaraş and surrounding provinces such as Adıyaman, Gaziantep, Hatay, Kayseri, and Sivas, reflect fundamental human values such as cultural continuity, life cycle, love, attachment, productivity, and protection. This article aims to reveal regional differences and shared cultural ties by analyzing the meaning, visual characteristics, and relationship of each motif to the concept of family in detail, based on data obtained from sources in the literature.
