Author :
Abstract
İnsan ve toplum yaşamının en temel ve en vazgeçilmez unsurlarından biri olan sağlık konusunda hem kişiye hem de devlete önemli birtakım görevler düşmektedir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan itibaren devletin dolayısıyla kurulan hükümetlerin sağlığa ilişkin politikaları dönem dönem değişiklik gösterebilmiştir. Bu doğrultuda bazı hükümetlerin programlarında toplum sağlığını önemli ölçüde etkileyen bulaşıcı ve salgın hastalıklarla mücadele konusuna öncelik verilirken bazı hükümetlerde de dönemlerin konjonktürü gereği sosyalleştirme politikaları ya da liberal politikaların ağırlık kazandığı görülmektedir. Özellikle 1980’li yılların başından itibaren sağlık sektöründe hükümetlerin liberal yöndeki politikaları sağlık hizmetlerinin sunumu ve kalitesinde belirleyici faktör olmuştur. 1980-2002 yılları arasında gerçekleşen beş genel seçim sonucunda çok sayıda hükümetin kurulduğu ve ekonomi, eğitim gibi pek çok alanda olduğu gibi sağlık alanında da neo-liberal politikaların egemen olmaya başladığı ve bu yönde oldukça önemli değişim ve dönüşümlerin yaşandığı görülmektedir. Neo-liberal sağlık politikalarının uygulanmaya başlanması açısından en dikkat çekici dönüşüm 1982 Anayasası’nda görülmüştür. 1982 Anayasası ile her şeyden önce devletin sağlık hizmetlerine yönelik üstlendiği görev yeniden tanımlanmıştır. Bu önemli değişimin ardından çıkarılan çok sayıda yasa, yönetmelik ve tüzükle de sağlık politikasının yapılandırıldığı ve yasal bir zemine oturtulmaya çalışıldığı görülmektedir. Çalışmada neo-liberal politikaların özellikle etkin olduğu 1980-2002 yılları arasındaki süreç; sağlık alanına ilişkin yapılan hukuki düzenlemeler, çıkarılan yasa ve yönetmelikler ve yaşanan gelişmeler üzerinden incelenerek dönemin sağlık politikası ortaya koyulmaya çalışılmıştır.
Keywords
Abstract
Health, one of the most fundamental and indispensable elements of human and social life, entails significant responsibilities for both individuals and the state. Since the founding of the Republic of Turkey, the health policies of the state - and consequently, of the successive governments - have varied from time to time. In this context, while some governments prioritized the fight against infectious and epidemic diseases - which significantly impact public health - in their programs, others saw socialization policies or liberal policies take precedence due to the prevailing circumstances of the era. In particular, since the early 1980s, the governments’ liberal policies in the health sector have been a decisive factor in the delivery and quality of health services. As a result of the five general elections held between 1980 and 2002, numerous governments were formed, and it is evident that neoliberal policies began to dominate not only in areas such as the economy and education but also in the health sector, leading to significant changes and transformations in this direction. The most notable transformation in terms of the implementation of neoliberal health policies occurred with the 1982 Constitution. With the 1982 Constitution, the state’s role in health services was, first and foremost, redefined. Following this significant change, numerous laws, regulations, and bylaws were enacted, demonstrating efforts to structure health policy and establish it on a legal foundation. This study examines the period between 1980 and 2002, during which neoliberal policies were particularly influential, by analyzing the legal regulations, laws, and decrees enacted in the health sector, as well as the developments that occurred, in an effort to outline the health policy of the era.
