Türkiye’de 1950-70 Arası Modernleşme, Kentleşme ve Toplumsal Değişim Bağlamında Göç Kavramının Resim Sanatına Etkisi
Author :
Abstract
Bu çalışma, 1950 ve 1970 yılları arasında Türkiye’de köyden kente yapılan kitlesel göç hareketlerinin resim sanatı üzerindeki etkilerini, toplumsal gerçekçilik bağlamındaki yansımaları üzerinden incelerken aynı zamanda bir olgu olarak, göçün Türk resim sanatında toplumsal belleği diri tutan ve eleştirel düşünceyi estetik bir forma dönüştüren kurucu bir unsur olduğunu da gözler önüne serer. Çalışmada, göç olgusu farklı yönleriyle ele alınmıştır. Öyle ki göç, yalnızca mekânsal bir yer değiştirme eylemi olarak değil, modernleşme sancılarının tetiklediği sosyo - ekonomik yapı, kimliksel çözülmeler ve aidiyet krizleriyle örülü çok katmanlı bir toplumsal durum olarak konu edilmiştir. Tarımda makineleşme ve kırsal yoksulluk gibi itici güçlerin etkisiyle hız kazanan bu süreç, dönem resminde eleştirel bir anlatı zemini hazırlamıştır. Araştırma kapsamında resimleri doğrudan konuyla bağlantılı üç sanatçının çalışmalarından örnekler seçimlenmiştir. Bu doğrultuda; Neşet Günal, Nuri İyem ve İbrahim Balaban’ın yapıtları üzerinden göç kavramını açıklayan tematik bir okuma gerçekleştirilmiştir. Neşet Günal’ın resimleri anıtsal figürlerinde toprağa bağlı varoluşun trajik kırılması ele alınırken; Nuri İyem’in ikonik kadın portrelerinde göçün melankolik ve sessiz içsel yansımalarının üzerinde durulmuş; İbrahim Balaban’ın eserlerinde ise kentin çeperlerinde verilen emek mücadelesi ve dayanışma diyalektik bir çerçevede incelenmiştir. Söz konusu Sanatçıların çalışmaları ışığında dönemin önemli meselelerinden biri olan göç kavramına resimler üzerinden gerçekleştirilen bir dönem okuması yapılması hedeflenmiştir.
Keywords
Abstract
Abstract: This article examines the impact of mass rural-to-urban migration in Turkey between 1950 and 1970 on the visual arts, and its reflections within the context of social realism , whilst also highlighting that, as a phenomenon, migration serves as a foundational element in Turkish visual art that keeps social memory alive and transforms critical thought into an aesthetic form. The study addresses the phenomenon of migration from various angles. Indeed, migration is treated not merely as a spatial act of relocation, but as a multi-layered social condition interwoven with socio-economic structures triggered by the pains of modernisation, as well as crises of identity and belonging. This process, accelerated by driving forces such as mechanisation in agriculture and rural poverty, has provided a critical narrative framework within the art of the period. Within the scope of the research, examples have been selected from the works of three artists whose paintings are directly linked to the subject. Accordingly, a thematic analysis exploring the concept of migration has been conducted through the works of Neşet Günal, Nuri İyem and İbrahim Balaban. Neşet Günal's paintings explore the tragic rupture of an existence rooted in the earth through his monumental figures, whilst Nuri İyem's iconic portraits of women focus on the melancholic and silent inner reflections of migration; whilst İbrahim Balaban’s works examine the struggle for labour and solidarity on the city’s outskirts within a dialectical framework. Drawing on the works of these artists, the aim is to offer a period analysis of the concept of migration—one of the era’s key issues—through the lens of their paintings.
