Author :
Abstract
Bu çalışma, geleneksel Türk sanatlarının dijital çağ bağlamında yeni medya teknolojileri aracılığıyla nasıl yeniden yorumlandığını incelemektedir. Literatürde geleneksel Türk sanatlarının dijital üretim pratikleriyle ilişkisini, kullanılan teknoloji türleri ve yeniden üretim biçimleri üzerinden karşılaştırmalı biçimde ele alan bütüncül incelemelerin sınırlı olduğu görülmektedir. Bu amaç doğrultusunda Ahmed Said Kaplan’ın Tile, Garip Ay’ın Interactive Ebru Screen ve Gökhan Doğan’ın Anadolu Motifleri Serisi adlı eserleri örneklem olarak seçilmiş; sanatçıların üretim süreçlerine ilişkin veriler doküman incelemesiyle toplanmış ve betimsel analiz yoluyla değerlendirilmiştir. Bu çerçevede analiz, eserlerin hangi dijital araç ve yöntemlerle üretildiğini, geleneksel motif ve kompozisyon mantığının dijital ortama nasıl aktarıldığını ve izleyici deneyiminin nasıl kurgulandığını görünür kılmaya odaklanmıştır. Böylece çalışma, seçilen örnekler üzerinden dijital üretim süreçlerinin geleneksel estetik ilkelerle kurduğu süreklilik ve dönüşüm ilişkisini tartışmaya zemin hazırlamaktadır. Dijitalleşmenin sanat üretim süreçlerine dâhil olması, çini, ebru ve dokuma gibi geleneksel sanat dallarının hem biçimsel hem de teknik düzeyde yeni ifade olanaklarıyla ele alınmasına imkân tanımaktadır. Bilgisayar tabanlı görselleştirme, yaratıcı kodlama, etkileşimli arayüzler, sensör teknolojileri ve üretken tasarım yöntemleri gibi araçlar, sanatın izleyiciyle kurduğu ilişkiyi dönüştürerek, geleneksel formların statik bir yüzey olmaktan çıkarak dinamik, etkileşimli ve zamana bağlı yapılara dönüşmesini mümkün kılmaktadır. Çalışmanın örneklemini oluşturan eserler, Türk sanatlarına özgü motif ve kompozisyon düzenlerinin dijital ortamlarda nasıl yeniden üretildiğini göstermesi açısından önemli örnekler sunmaktadır. Bulgular, sanatçıların çini, ebru ve dokuma temelli estetik yapılardan beslendiğini; ancak dijital üretimin doğası gereği malzeme, doku ve yüzey anlayışının klasik örneklerden farklılaştığını, buna karşılık etkileşim, hareket ve çok katmanlı görsellik sayesinde geleneksel formların dinamik yapılara dönüşerek kültürel mirasın görünürlüğünü artırdığını göstermektedir. Çalışma, geleneksel Türk sanatlarının dijital bağlamda yeniden üretimine ilişkin kavramsal ve yöntemsel bir çerçeve sunarak literatüre katkı sağlamakta; ayrıca kültürel mirasın yeni medya uygulamalarıyla sunumuna ilişkin genel bir çerçeve sunmaktadır.
Keywords
Abstract
This study examines the reinterpretation of traditional Turkish arts within digital production environments through new media technologies, focusing on how formal and aesthetic components are represented and reorganized in contemporary digital practices. As digital tools have become increasingly integrated into artistic production, practices traditionally grounded in material-based processes have been realized through computational systems, interactive interfaces, and screen-based visual environments. Within this framework, the study addresses how formal components such as motif, composition, repetition–rhythm, and surface construction—particularly those associated with tilework, marbling (ebru), and weaving—are articulated in digital contexts and how the relationship between the artwork and the audience is shaped through interaction and movement. A review of the literature indicates that research on traditional Turkish arts primarily focuses on historical, stylistic, and material dimensions, while studies examining these arts alongside digital production practices and audience interaction remain limited. Accordingly, this study aims to provide a descriptive examination of the relationship between traditional aesthetic structures and digital production environments through selected examples. The theoretical framework outlines the development of new media art in Türkiye and considers how traditional Turkish arts are reinterpreted through computer-based visualization, creative coding, interactive interfaces, sensor technologies, and generative design methods. Digital technologies are approached as production environments that influence visual organization, surface perception, and modes of audience engagement. The study employs a qualitative research approach. The sample consists of three works selected through purposive sampling: Ahmed Said Kaplan’s Tile, Garip Ay’s Interactive Ebru Screen, and Gökhan Doğan’s Anatolian Motifs Series. Data were collected through document analysis, including artist statements, project descriptions, exhibition and catalog texts, interview records, photographic and video documentation, and online archival materials. The collected data were analyzed descriptively by identifying digital tools and production processes and examining motif and compositional characteristics in relation to traditional aesthetic structures. The findings indicate that references to traditional aesthetics are maintained through motifs, repetition–rhythm relationships, compositional balance, and pattern logic. However, differences emerge in terms of material, texture, and surface due to the characteristics of digital production environments. Traditional visual references remain identifiable, while screen-based, projection-based, and software-driven environments replace physical materials commonly associated with traditional production. As a result, the concept of surface shifts from a fixed material carrier to a layered and interactive visual structure. This transformation also affects the relationship between the artwork and the audience, with interaction becoming an integral component of the viewing process. In conclusion, the study suggests that the formal and aesthetic principles of traditional Turkish arts can be reinterpreted in new media contexts. The findings emphasize that motifs and compositional knowledge may function as structural components within digital production environments while contributing to new forms of audience engagement and cultural representation.
Keywords
Art and Design, Traditional Turkish Arts, New Media Art, Turkish Tile Art, Turkish Marbling Art, Textile Weaving Art
