YANYALI SÜLEYMAN EFENDİ’NİN ŞERH-İ DÎVÂN-I URFÎ’SİNDEN HAREKETLE URFÎ-İ ŞİRÂZÎ’NİN RUHSAL PORTRESİ

Author:

Year-Number: 2019-21
Number of pages: 289-303
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

YANYALI SÜLEYMAN EFENDİ’NİN ŞERH-İ DÎVÂN-I URFÎ’SİNDEN HAREKETLE URFÎ-İ ŞİRÂZÎ’NİN RUHSAL PORTRESİ Özet Sebk-i Hindî’nin öncülerinden XV. asır şairi Urfî-i Şirâzî (m. 1555-m. 1591) özellikle Afganistan ve Anadolu sahasında önemli oranda tesir oluşturmuştur. Bu tesirin bir sonucu olarak, Urfî’nin şiirlerine çok sayıda şerh kaleme alındığı görülür. Bu şerhler, Urfî’nin şiirlerinin Anadolu’da ilgi gördüğünü ve okunduğunu göstermektedir. Öte yandan Urfî, birçok Dîvân şairinin üslûbunu etkilemiş ve üstat kabûl edilmiş bir şairdir. Şairlerin üslûp özellikleri ve seçtikleri konular, psikolojileriyle ve hayatlarıyla doğrudan ilgilidir. Zira şiirler ruhun söze dökülmüş yansımalarıdır. Ayrıca Sebk-i Hindî, şairlerin iç dünyalarına dair her türlü duygu, düşünce ve hususiyetleri farklı ve alışılmadık hayaller çerçevesinde dile getirmelerine olanak sağlayan özel bir üslûptur. Bu yönüyle Urfî’nin iç dünyasındaki iniş-çıkışlar, hüznü, öfkesi, küskünlükleri, coşkusu, ümitsizliği, inancı, inançsızlığı vs. psikolojik yapısı ve değişimlerini şiirlerinde açıkça görmek mümkündür. Şerh metinleri de şairin şiir dünyasının anlaşılması, gizli kalan duygu-düşünce dünyasının aydınlatılması açısından son derece önemli eserlerdir. Çalışmada, Yanyalı Süleyman Efendi tarafından kaleme alınmış olan “Şerh-i Dîvân-ı Urfî” isimli şerh metnindeki yorumlamalar temel alınarak beyitlerinden örnekler verilmek suretiyle Urfî’nin şiir üslubu ve aynı zamanda ruh hâli tespit edilmeye çalışılmıştır.

Keywords

Abstract

SPIRITUAL PORTRAIT OF URFI-I SHRAZI WITH REFERENCE TO COMMENTARY OF YANYALI SULEYMAN EFENDI Abstract As one of the pioneers of Hindi Style XV. century poet Urfi-i Shirazi (m. 1555-m. 1591) created significant influence especially in Afghanistan and Anatolia literary field. As a result of this influence, many commentaries were written about Urfi's poems. These commentaries show that the poems of Urfi were read and read in Anatolia. On the other hand, Urfi is an accepted as a master poet who influenced the style of many Diwan poets. The stylistic characteristics of poets and the subjects they choose are directly related to their psychology and lives. Because poems are reflections of the soul. In addition, Hindi Style is a special style that allows poets to express all kinds of feelings, thoughts and features about their inner worlds within the framework of different and unusual imaginations. In this respect, the ups and downs in Urfi's inner world, sadness, anger, resentment, enthusiasm, hopelessness, faith, disbelief, etc. it is possible to see the psychological structure and changes clearly in his poems. Commentary texts are also very important in terms of understanding the poet's world and enlightening the hidden emotion-thought world. In this study, it is tried to determine the poetic style and the mood of Urfi by giving examples from couplets based on the interpretations in the commentary text named “Serh-i Diwan-ı Urfi” which was written by Yanyali Suleyman Efendi.

Keywords