Siirt İli Tuzlalarının Coğrafi Analizi

Author:

Year-Number: 2021-29
Number of pages: 344-379
Mendeley EndNote Alıntı Yap

Abstract

Geleneksel yöntemlerle kaynak tuzunun üretildiği sahalardan biri olan Siirt, Bitlis-Zağros Kenet Kuşağı ile Kenar Kıvrımları Kuşağında yer almaktadır. Tuzlalar Botan, Kezer ve Bitlis çayları ile yan kollarının vadi tabanlarında, düz ve düze yakın alanlarda ve farklı yükseltilerde yer almaktadır. Sahanın jeolojik özelliklerin yanı sıra iklim koşullarının elverişli olması tuz üretiminin doğayı tüketmeden devam ettirilmesinde önemlidir. Bu çalışmada, Siirt ili kaynak tuzlalarının coğrafi dağılımı yapılmış, sosyo-ekonomik, kültürel etkileri ve önemi incelenmiştir. Çalışma boyunca jeoloji paftaları, iklim parametreleri, uydu görüntüleri ve çeşitli raporlardan yararlanılmıştır. Sahanın nüfus verileri Türkiye İstatistik Kurumu’ndan temin edilmiş, haritalar ArcGIS yazılımı kullanılarak üretilmiştir. Ayrıca arazi çalışmaları gerçekleştirilmiş, tuz üreten on dört kişi ile görüşme yapılmıştır. Kırsal alanda alternatif bir ekonomik faaliyet olan tuz üretiminden yaklaşık doksan kişi geçimini sağlamaktadır. Elde edilen sonuçlara göre tuzlalardan 2019-2021 yılları arasında yıllık ortalama 7.150 ton tuz üretilmiştir. Kaynak tuzlarının Siirt halkının yanında çevre illerde yaşayan halk tarafından da bilindiği ve satın alındığı görülmüştür. Tuz üretimi masraflı, zahmetli ve düşük gelirlidir. Buna rağmen işsizliğin fazla olması; hayvancılık, peynircilik ve salamura kültürünün yaygın olması tuzun yöre halkı için önemini açıklamaktadır. Ayrıca, üretim mevsimi ve öncesinde zaman zaman etkili olan olumsuz iklim koşulları tuz üretimini etkilemektedir. Bu olumsuz etki, modern sera tipi havuzların yapılmasıyla giderilebilir. Tuz üreticileri ile yapılan görüşmeler, tuzla koşulları ve elde edilen gelirin iyileştirilmesiyle tuz üretiminin gelecekte devam ettirileceğini göstermiştir. Bunun için tuzlalarda iyileştirme çalışmalarının yapılması; tuzun gıda kodeksi yönetmeliğine uygun şekilde üretilmesi, öğütme ve paketleme tesisinin kurulması, kooperatiflerle işbirliği yapılması gerekmektedir. Böylelikle tuz üretimi desteklenerek kırsal kalkınmaya katkı sağlanmalıdır.

Keywords

Abstract

Siirt, which is one of the fields where spring salt is produced by traditional methods, is located in the Bitlis-Zagros Suture Zone and the Edge Folds Belt. Saltpans are located on the valley bottom of the Botan, Kezer and Bitlis streams and tributary of its, in area flat and close to flat and at different elevations. In addition to the geological features of the study area, favorable climatic conditions are important in terms of continuing salt production without destroying nature. In the study, in Siirt province, the geographical distribution of the spring saltpans was made and their socio-economic, cultural effects and importance were examined. Throughout the study, geological maps, climate parameters, satellite images and various reports were used. The population data of the field was obtained from the Turkish Statistical Institute and the maps were produced with ArcGIS software. In addition, field studies were carried out and interviews were conducted with fourteen salt producers. About ninety people earn their livelihood from salt production which is an alternative economic activity in rural areas. According to the results obtained, annual average 7.150 tons of salt have produced from the saltpans, between the years 2019-2021. It has been observed that the spring salts are known and purchased by the local people of Siirt as well as the locals surrounding provinces. Salt production is costly, laborious and low-income. Despite this, being a high unemployment, the prevalence of animal husbandry, cheese making and brine culture explains the importance of salt for the local people. In addition, unfavorable climatic conditions, which are effective from time to time during and before the salt production season, affect the production. This negative effect can be eliminated by the construction of modern greenhouse type ponds. Interviews with salt producers showed that salt production will be continued in the future with the improvement of salt conditions and income. For this, the improvement of saltpans; it is necessary to produce salt by the food codex regulation, to establish a grinding and packaging facility, and to collaborate with cooperatives. Thus, salt production should be supported to contribute to rural development.

Keywords