YANYALI SÜLEYMAN EFENDİ’NİN ŞERH-İ DÎVÂN-I URFÎ’SİNDEN HAREKETLE URFÎ-İ ŞİRÂZÎ’NİN RUHSAL PORTRESİ
SPIRITUAL PORTRAIT OF URFI-I SHRAZI WITH REFERENCE TO COMMENTARY OF YANYALI SULEYMAN EFENDI

Author : Mustafa Yasin BAŞÇETİN
Number of pages : 289-303

Abstract

YANYALI SÜLEYMAN EFENDİ’NİN ŞERH-İ DÎVÂN-I URFÎ’SİNDEN HAREKETLE URFÎ-İ ŞİRÂZÎ’NİN RUHSAL PORTRESİ Özet Sebk-i Hindî’nin öncülerinden XV. asır şairi Urfî-i Şirâzî (m. 1555-m. 1591) özellikle Afganistan ve Anadolu sahasında önemli oranda tesir oluşturmuştur. Bu tesirin bir sonucu olarak, Urfî’nin şiirlerine çok sayıda şerh kaleme alındığı görülür. Bu şerhler, Urfî’nin şiirlerinin Anadolu’da ilgi gördüğünü ve okunduğunu göstermektedir. Öte yandan Urfî, birçok Dîvân şairinin üslûbunu etkilemiş ve üstat kabûl edilmiş bir şairdir. Şairlerin üslûp özellikleri ve seçtikleri konular, psikolojileriyle ve hayatlarıyla doğrudan ilgilidir. Zira şiirler ruhun söze dökülmüş yansımalarıdır. Ayrıca Sebk-i Hindî, şairlerin iç dünyalarına dair her türlü duygu, düşünce ve hususiyetleri farklı ve alışılmadık hayaller çerçevesinde dile getirmelerine olanak sağlayan özel bir üslûptur. Bu yönüyle Urfî’nin iç dünyasındaki iniş-çıkışlar, hüznü, öfkesi, küskünlükleri, coşkusu, ümitsizliği, inancı, inançsızlığı vs. psikolojik yapısı ve değişimlerini şiirlerinde açıkça görmek mümkündür. Şerh metinleri de şairin şiir dünyasının anlaşılması, gizli kalan duygu-düşünce dünyasının aydınlatılması açısından son derece önemli eserlerdir. Çalışmada, Yanyalı Süleyman Efendi tarafından kaleme alınmış olan “Şerh-i Dîvân-ı Urfî” isimli şerh metnindeki yorumlamalar temel alınarak beyitlerinden örnekler verilmek suretiyle Urfî’nin şiir üslubu ve aynı zamanda ruh hâli tespit edilmeye çalışılmıştır.

Keywords

Anahtar Sözcükler: Dîvân Edebiyatı, İran Edebiyatı, Urfî-i Şirazî, Psikoloji, Üslûp, Şerh, Sebk-i Hindî, Şerh-i Dîvân-ı Urfî.

Read:1093

Download: 404