DÎVÂNU LUGÂTİ’T-TÜRK’TEN ÖZBEK TÜRKÇESİNE GEÇEN ATASÖZLERİ
PROVERBS TRANSFERED FROM DÎVÂNU LUGÂTİ'T-TURK TO UZBEK TURKISH

Author : Türker Barış Bulduk
Number of pages : 90-100

Abstract

Toplumların sosyokültürel yapılarını yansıtmada atasözleri önemli bir yere sahiptir. Tarih sahnesinde yer almış, özellikle köklü bir geçmişe sahip milletlerin hayat tarzlarının ve anlayışlarının atasözlerine farklı biçimlerde yansıdığı görülmektedir. Milletlerin uzun tarihleri boyunca karşılaştıkları olaylar neticesinde elde ettikleri tecrübelerin uzun gözlemlerden sonra etkili ve özlü bir biçimde sonraki kuşaklara aktarılması ile ortaya çıkan atasözleri yıllar yılı sözlü gelenek içinde yaşasa da yazılı metinlerde de kullanılmış olan birçok atasözü bulunmaktadır. Bu metinlerden birisi de Kaşgârlı Mahmud’un birçok Türk boyunu oba oba gezip o boylarda yaşayan sözlü gelenek ürünlerini 11. yüzyılda yazıya geçirdiği Dîvânu Lugâti’t-Türk eseridir. Farklı birçok Türk boyuna ait yüzlerce atasözüne yer verilen ve Türkçenin en önemli kaynaklarından biri olan bu eserde bugün Özbek Türkçesinde kullanılan atasözlerine de yer verilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki atasözlerinden hangilerinin bugün Özbek Türkçesinde de kullanıldığını tespit etmek ve bu atasözlerindeki anlam özelliklerinin değişime uğrayıp uğramadığını incelemektir. Bu bağlamda, Orta Asya’da yaygın bir konuşma alanı bulunan Özbek Türkçesi atasözlerinde, Dîvânu Lugâti’t-Türk ile aynı anlam özelliklerini devam ettiren birçok atasözünün olduğu görülür.

Keywords

Atasözü, Dîvânu Lugâti’t-Türk, Özbek Türkçesi, Türkiye Türkçesi

Read:722

Download: 256